سرطان پوست یک ظاهر مشخص و واحد ندارد. بسته به نوع آن، ممکن است به شکل خال جدید یا خالی که تغییر می‌کند، لکه زبر و پوسته‌دار، برجستگی براق یا مرواریدی، ضایعه‌ای با چند رنگ متفاوت یا زخمی که خوب نمی‌شود دیده شود. حتی بعضی سرطان‌های پوست در مراحل اولیه شبیه جوش، زخم کوچک یا لکه معمولی پوست هستند.
بسیاری از متخصصان توصیه می کنند ضایعه‌ای که رشد می‌کند، خونریزی دارد یا در حال تغییر است باید توسط متخصص پوست بررسی شود.
سرطان پوست چه ظاهری دارد؟
ظاهر سرطان پوست به نوع آن، محل ضایعه و حتی رنگ طبیعی پوست فرد بستگی دارد. برای مثال، Basal Cell Carcinoma یا BCC می‌تواند به شکل برجستگی براق دیده شود، در حالی که Squamous Cell Carcinoma یا SCC ممکن است بیشتر شبیه لکهای زبر و پوسته‌دار باشد. ملانوما نیز اغلب با خال یا لکهای جدید و در حال تغییر شناخته می‌شود.
خال جدید یا خالی که تغییر می‌کند
هر خال جدیدی سرطان نیست و بیشتر خال‌ها خوش‌خیم هستند؛ اما تغییر یک خال قدیمی در اندازه، شکل یا رنگ یکی از علائمی است که باید جدی گرفته شود. موارد مشکوک‌تر شامل خالی هستند که:
- نسبت به گذشته بزرگ‌تر یا برجسته‌تر شده است.
- شکل یا حاشیه آن تغییر کرده است.
- رنگ آن یکنواخت نیست.
- با سایر خال‌های بدن متفاوت به نظر می‌رسد.
- شروع به خارش یا خونریزی کرده است.
ملانوما می‌تواند از یک خال موجود شروع شود یا به‌صورت ضایعه‌ای کاملاً جدید ظاهر شود.
زخم پوستی که خوب نمی‌شود
یکی دیگر از ظاهرهای مهم سرطان پوست، زخمی است که بهبود پیدا نمی‌کند یا بعد از بهبود دوباره در همان محل ایجاد می‌شود. این علامت می‌تواند در BCC، SCC و حتی برخی ملانوماها مشاهده شود. گاهی ضایعه برای مدتی پوسته می‌بندد و ظاهراً بهتر می‌شود، اما دوباره باز شده یا خونریزی می‌کند.
بنابراین زخمی که برخلاف انتظار روند طبیعی ترمیم را طی نمی‌کند، به‌خصوص اگر مرتباً عود می‌کند، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
لکه قرمز، قهوه‌ای یا تیره روی پوست
رنگ به‌تنهایی برای تشخیص سرطان پوست کافی نیست. ضایعات سرطانی می‌توانند صورتی، قرمز، قهوه‌ای، سیاه، خاکستری، آبی یا حتی همرنگ پوست باشند. در پوست‌های تیره نیز نباید فقط به دنبال ضایعات سیاه بود.
برخی سرطان‌های پوست در این افراد ممکن است به شکل برجستگی قهوه‌ای یا سیاه، زخم، لکه تیره یا حتی ضایعه‌ای همرنگ پوست دیده شوند. مهم‌تر از رنگ منفرد، تغییر رنگ یک ضایعه یا وجود چند رنگ در یک لکه است؛ به‌خصوص اگر با تغییر شکل یا اندازه همراه باشد.
برجستگی براق یا مرواریدی روی پوست
یک برجستگی گرد، سفت، براق یا مرواریدی می‌تواند از ظاهرهای سرطان سلول بازال (BCC) باشد. این برجستگی ممکن است صورتی یا قرمز باشد و گاهی عروق خونی ظریفی روی سطح آن دیده شوند. در پوست‌های تیره‌تر، BCC می‌تواند به رنگ قهوه‌ای، سیاه، خاکستری یا آبی نیز دیده شود.
این ضایعات معمولاً رشد آهسته‌ای دارند و ممکن است مدت‌ها بدون درد باقی بمانند؛ بنابراین نبود درد، سرطان پوست را رد نمی‌کند.
ضایعه زبر، خشک یا پوسته‌پوسته
لکهای که به‌طور مداوم زبر، خشک، پوسته‌دار یا دلمه‌بسته است نیز نیاز به توجه دارد، به‌خصوص اگر با گذشت زمان از بین نرود.
SCC می‌تواند به شکل یک لکه زبر و پوسته‌دار، برجستگی گنبدی و سفت یا ضایعه‌ای شبیه زخم دیده شود. حتی SCC درجا، یعنی شکل بسیار اولیه این سرطان، ممکن است فقط شبیه یک ناحیه خشک و زبر پوست باشد.
ضایعه‌ای که خونریزی می‌کند یا دوباره برمی‌گردد
خونریزی خودبه‌خودی یا خونریزی مکرر یک ضایعه پوستی از علائمی است که نباید نادیده گرفته شود. برخی سرطان‌های پوست ممکن است:
- خونریزی کنند و سپس متوقف شوند.
- دلمه ببندند و دوباره باز شوند.
- ظاهراً بهبود پیدا کنند و مجدداً در همان محل ظاهر شوند.
- با تماس یا اصطکاک کم خونریزی کنند.
این الگو هم در BCC و SCC و هم در برخی ملانوماها ممکن است دیده شود.
عکس سرطان پوست؛ انواع سرطان پوست چه شکلی هستند؟
تصاویر می‌توانند برای شناخت الگوهای ظاهری سرطان پوست مفید باشند، اما مقایسه یک خال یا لکه با عکس اینترنتی روش تشخیصی قابل اعتمادی نیست. پزشکان تأکید می‌کنند که نمی‌توان صرفاً با نگاه کردن به عکس، سرطان پوست را تأیید یا رد کرد.
تصویر سرطان سلول بازال (BCC)
ظاهر: BCC می‌تواند به شکل برجستگی گرد و براق، ضایعه مرواریدی یا شفاف، لکه پوسته‌دار، زخمی که خوب نمی‌شود یا ناحیه‌ای شبیه اسکار دیده شود.
ویژگی مهم: در برخی ضایعات، عروق خونی ظریف روی سطح برجستگی قابل مشاهده‌اند. رنگ ضایعه نیز بر اساس رنگ پوست می‌تواند از صورتی و قرمز تا قهوه‌ای و سیاه متفاوت باشد.
چه تغییری مشکوک است؟ ضایعه‌ای که به‌آرامی بزرگ می‌شود، مرتباً خونریزی یا دلمه ایجاد می‌کند یا زخمی که خوب می‌شود و دوباره برمی‌گردد.
تصویر سرطان سلول سنگفرشی (SCC)
ظاهر: SCC می‌تواند شبیه لکهای زبر و پوسته‌دار، برجستگی سفت و گنبدی، زخم، ضایعه زگیل‌مانند یا ناحیه دلمه‌بسته باشد.
ویژگی مهم: برخلاف تصور رایج، SCC الزاماً به شکل یک خال تیره ظاهر نمی‌شود و ممکن است در مراحل اولیه فقط شبیه یک قسمت خشک و زبر پوست باشد.
چه تغییری مشکوک است؟ بزرگ شدن ضایعه، ادامه پیدا کردن پوسته‌ریزی، ایجاد درد یا حساسیت، دلمه و خونریزی یا زخمی که ترمیم نمی‌شود.
تصویر ملانوما
ظاهر: ملانوما می‌تواند شبیه یک خال نامتقارن و چندرنگ، لکه جدید و متفاوت، ضایعه برجسته، زخم یا حتی ضایعه قرمز یا صورتی باشد.
ویژگی مهم: تغییر در طول زمان و متفاوت بودن ضایعه با سایر خال‌های بدن از نشانه‌های مهم است. بعضی ملانوماها نیز به‌صورت خط قهوه‌ای یا سیاه زیر ناخن ظاهر می‌شوند.
چه تغییری مشکوک است؟ تغییر اندازه، شکل یا رنگ؛ حاشیه نامنظم؛ چندرنگ شدن؛ خونریزی یا خارش و متفاوت شدن نسبت به سایر خال‌ها. تشخیص قطعی سرطان پوست بر اساس عکس امکان‌پذیر نیست و ضایعه مشکوک باید توسط متخصص پوست ارزیابی شود.
سرطان پوست در مراحل اولیه چه شکلی است؟
سرطان پوست در مراحل اولیه ممکن است بسیار ظریف باشد. AAD یک علامت اولیه رایج را لکه یا ضایعه‌ای می‌داند که باقی می‌ماند و از بین نمی‌رود. همچنین رشد، خونریزی یا تغییر یک ضایعه از علائمی است که نیاز به بررسی دارد.
تغییرات اولیه خال‌ها
در مورد ملانوما، یکی از اولین نشانه‌ها می‌تواند تغییر یک خال موجود باشد. تغییر الزاماً شدید نیست و ممکن است ابتدا فقط به شکل تفاوت جزئی در رنگ، حاشیه، شکل یا اندازه دیده شود.
برای همین مقایسه خال با وضعیت قبلی آن اهمیت زیادی دارد. یک خال که سال‌ها تقریباً ثابت بوده و اکنون شروع به تغییر کرده است، ارزش بررسی بیشتری دارد.
لکه یا برجستگی جدید روی پوست
سرطان پوست همیشه از یک خال قدیمی شروع نمی‌شود. ممکن است اولین علامت آن لکه یا برجستگی جدیدی باشد که قبلاً وجود نداشته است.
برای مثال، BCC ممکن است شبیه یک برجستگی براق باشد و SCC به شکل لکه زبر یا برجستگی سفت ظاهر شود. ملانوما نیز می‌تواند به‌عنوان لکهای جدید ظاهر شود که نسبت به سایر لکه‌های پوست متفاوت است.
زخمی که دیر خوب می‌شود
یک زخم کوچک معمولاً باید روند مشخصی به سمت ترمیم داشته باشد. زخمی که باقی می‌ماند، مرتباً دلمه می‌بندد، دوباره باز می‌شود یا پس از بهبود برمی‌گردد یکی از الگوهای هشداردهنده سرطان پوست است. به‌خصوص نباید ضایعه‌ای را که هفته‌ها شبیه جوش یا زخم باقی مانده، بدون بررسی صرفاً یک جوش مقاوم در نظر گرفت.
تغییر تدریجی اندازه، شکل یا رنگ ضایعه
سرطان پوست ممکن است یک‌شبه تغییر چشمگیری نداشته باشد. گاهی تغییرات به‌آرامی اتفاق می‌افتند و به همین دلیل فرد متوجه آنها نمی‌شود. موارد قابل توجه شامل:
- افزایش تدریجی اندازه
- تغییر شکل یا ایجاد عدم تقارن
- نامنظم شدن حاشیه
- اضافه شدن رنگ جدید
- برجسته‌تر شدن ضایعه
- ایجاد خارش یا خونریزی جدید
در مورد ملانوما، همین مفهوم با حرف E یا Evolving در قانون ABCDE بیان می‌شود.
خال سرطانی چه شکلی است؟
اصطلاح «خال سرطانی» معمولاً برای توصیف خالی استفاده می‌شود که احتمال ملانوما درباره آن مطرح است. بااین‌حال، از ظاهر یک خال به‌تنهایی نمی‌توان تشخیص سرطان داد. آنچه اهمیت دارد، مجموعه‌ای از ویژگی‌های ظاهری و به‌خصوص تغییر ضایعه در طول زمان است.
قانون ABCDE برای تشخیص خال‌های مشکوک
قانون ABCDE یک ابزار ساده برای شناخت ویژگی‌هایی است که می‌توانند در ملانوما دیده شوند:
A – Asymmetry | عدم تقارن: یک نیمه ضایعه شبیه نیمه دیگر نیست.
B – Border | حاشیه: لبه‌ها نامنظم، محو یا دندانه‌دار هستند.
C – Color | رنگ: رنگ در تمام ضایعه یکسان نیست و ممکن است ترکیبی از قهوه‌ای، سیاه، قرمز، سفید، آبی یا رنگ‌های دیگر باشد.
D – Diameter | قطر: بسیاری از ملانوماها هنگام تشخیص بیش از ۶ میلی‌متر هستند، اما ملانوما می‌تواند کوچک‌تر از ۶ میلی‌متر نیز باشد.
E – Evolving | تغییر: ضایعه از نظر اندازه، شکل یا رنگ تغییر می‌کند یا نسبت به سایر خال‌ها متفاوت است.
بنابراین قانون «هر خال بزرگ‌تر از ۶ میلی‌متر سرطانی است و هر خال کوچک‌تر سالم است» صحیح نیست. اندازه تنها یکی از ویژگی‌هایی است که در کنار سایر تغییرات بررسی می‌شود.
تفاوت خال معمولی و خال مشکوک به سرطان
| ویژگی | خال معمولی | خال مشکوک |
| تقارن | معمولاً متقارن | ممکن است نامتقارن باشد |
| حاشیه | معمولاً منظم و مشخص | ممکن است نامنظم، محو یا دندانه‌دار باشد |
| رنگ | اغلب نسبتاً یکنواخت | ممکن است چند رنگ داشته باشد |
| اندازه | اندازه به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست | ممکن است بزرگ شود؛ حتی ملانوم کوچک هم ممکن است |
| تغییر | معمولاً در کوتاه‌مدت پایدار است | تغییر اندازه، شکل یا رنگ اهمیت دارد |
| خارش و خونریزی | معمول نیست | ممکن است ایجاد شود |
| تفاوت با سایر خال‌ها | اغلب مشابه الگوی خال‌های فرد | ممکن است واضحاً با بقیه متفاوت باشد |
خال معمولی اغلب گرد، دارای رنگ نسبتاً یکنواخت و بدون تغییر ماه‌به‌ماه توصیف می‌شود؛ در مقابل، عدم تقارن، حاشیه نامنظم، تنوع رنگ و تغییر در طول زمان از ویژگی‌هایی هستند که احتمال ملانوما را مطرح می‌کنند.
ملانوما چه شکلی است؟
ملانوما الزاماً یک «خال سیاه بزرگ» نیست. ممکن است به شکل خال در حال تغییر، لکه جدید و متفاوت، ضایعه برجسته و سفت، زخم، لکه قرمز یا صورتی یا حتی خط تیره زیر ناخن دیده شود. بعضی افراد نیز هیچ درد یا علامت جسمی دیگری ندارند.
تغییر در خال قدیمی
یکی از الگوهای مهم ملانوما، ایجاد تغییر در خالی است که قبلاً وجود داشته است. ممکن است خال:
- بزرگ‌تر شود.
- نامتقارن شود.
- حاشیه متفاوتی پیدا کند.
- چندرنگ شود.
- برجسته‌تر شود.
- شروع به خارش یا خونریزی کند.
وجود یکی از این تغییرات به معنی تشخیص قطعی ملانوما نیست، اما دلیلی برای بررسی تخصصی ضایعه است.
ایجاد لکه یا خال جدید و متفاوت
ملانوما می‌تواند بدون وجود خال قبلی و به شکل یک ضایعه جدید ایجاد شود. در این حالت مفهوم Ugly Duckling Sign یا نشانه جوجه اردک زشت نیز می‌تواند کاربردی باشد: ضایعه‌ای که از نظر اندازه، شکل یا رنگ با الگوی معمول خال‌های همان فرد متفاوت است، نیاز به توجه بیشتری دارد.
پزشکان نیز «لکهای که شبیه یک خال، کک‌ومک یا لکه سنی جدید است اما با سایر لکه‌های پوست تفاوت دارد» را از ظاهرهای احتمالی ملانوما معرفی می‌کند.
ملانوم قرمز یا صورتی
همه ملانوماها مقدار زیادی رنگدانه قهوه‌ای یا سیاه ندارند. Amelanotic Melanoma یا ملانوم آملانوتیک ممکن است رنگدانه کمی داشته باشد و به شکل ضایعه صورتی، قرمز یا نزدیک به رنگ طبیعی پوست ظاهر شود.
این موضوع می‌تواند تشخیص ظاهری را دشوارتر کند، زیرا ضایعه ممکن است در نگاه اول شبیه جوش، زخم یا یک برجستگی غیرسرطانی به نظر برسد. نمونه‌هایی از ملانوما گزارش شده است که به‌جای ظاهر تیره کلاسیک، قرمز یا صورتی هستند.
ملانوما زیر ناخن چگونه دیده می‌شود؟
ملانوما می‌تواند زیر یا اطراف ناخن دست و پا ایجاد شود. یکی از ظاهرهای شناخته‌شده آن خط یا نوار عمودی قهوه‌ای تیره تا سیاه زیر ناخن است. این نوار ممکن است باریک یا پهن باشد.
علائم دیگری که نیاز به بررسی دارند شامل تغییر رنگ پوست اطراف ناخن، ایجاد برجستگی زیر ناخن، بلند شدن صفحه ناخن یا شکافته شدن آن هستند.
البته هر خط تیره زیر ناخن ملانوما نیست و علل خوش‌خیم متعددی می‌توانند چنین ظاهری ایجاد کنند. تفاوت آنها صرفاً با مقایسه عکس قابل تشخیص نیست؛ نوار جدید یا در حال تغییر، به‌خصوص بدون علت مشخص، باید توسط متخصص پوست ارزیابی شود.
سرطان سلول بازال یا BCC چه شکلی است؟
سرطان سلول بازال (Basal Cell Carcinoma یا BCC) شایع‌ترین نوع سرطان پوست است و ظاهر ثابتی ندارد. ممکن است به شکل یک برجستگی براق، زخم ماندگار، لکه پوسته‌دار یا حتی ناحیه‌ای شبیه اسکار دیده شود. BCC اغلب آهسته رشد می‌کند و به‌ندرت متاستاز می‌دهد، اما در صورت درمان نشدن می‌تواند به بافت‌های اطراف نفوذ کند.
برجستگی براق یا مرواریدی
یکی از ظاهرهای شناخته‌شده BCC، برجستگی گرد، سفت و براق یا مرواریدی است. این ضایعه ممکن است صورتی، قرمز یا تقریباً شفاف باشد و گاهی عروق خونی ظریفی روی سطح آن دیده شوند.
این ظاهر به‌ویژه در نوع ندولار BCC دیده می‌شود. بااین‌حال، نبود ظاهر مرواریدی سرطان سلول بازال را رد نمی‌کند؛ زیرا BCC می‌تواند شکل‌های کاملاً متفاوتی داشته باشد.
زخم پوستی که خوب می‌شود و دوباره برمی‌گردد
گاهی BCC بیشتر از آنکه شبیه توده باشد، مانند یک زخم کوچک و مزمن دیده می‌شود. ضایعه ممکن است:
- باز شود یا خونریزی کند.
- دلمه ببندد.
- برای مدتی ظاهراً بهتر شود.
- دوباره در همان محل باز شود یا خونریزی کند.
پزشکان الگوی «زخمی که خوب نمی‌شود یا پس از بهبود برمی‌گردد» را از ظاهرهای احتمالی BCC معرفی می‌کنند. بنابراین زخمی که بدون علت مشخص بارها در یک محل ایجاد می‌شود، نباید فقط بر اساس ظاهر به خشکی پوست، خراش یا جوش نسبت داده شود.
لکه پوسته‌دار یا ضایعه شبیه اسکار
BCC همیشه برجسته نیست. ممکن است به شکل لکهای مسطح یا کمی برجسته و پوسته‌دار ظاهر شود. در برخی افراد نیز ضایعه شبیه جای زخم است، در حالی که سابقه‌ای از آسیب یا زخم در آن ناحیه وجود ندارد.
یک علامت قابل توجه، ایجاد ناحیه جدید شبیه اسکار بدون علت مشخص است؛ به‌خصوص اگر به مرور تغییر کند. به علاوه ضایعات برجسته، لکه‌های پوسته‌دار و نواحی اسکارمانند نیز در طیف ظاهری BCC قرار دارند.
ظاهر BCC در پوست‌های روشن و تیره
رنگ BCC می‌تواند با توجه به رنگ طبیعی پوست متفاوت باشد. در پوست‌های روشن، ضایعه اغلب صورتی یا قرمز و براق دیده می‌شود. در پوست‌های تیره‌تر ممکن است BCC قهوه‌ای، سیاه، آبی یا خاکستری باشد و گاهی با یک ضایعه پیگمانته اشتباه شود.
بنابراین تصور اینکه BCC همیشه «برجستگی صورتی مرواریدی» است، می‌تواند باعث نادیده گرفتن برخی موارد شود. افراد با هر رنگ پوستی ممکن است به BCC مبتلا شوند.
سرطان سلول سنگفرشی یا SCC چه شکلی است؟
سرطان سلول سنگفرشی پوست (Squamous Cell Carcinoma یا SCC) نیز ظاهرهای مختلفی دارد. ممکن است شبیه لکه زبر و پوسته‌دار، توده برجسته، زخم مزمن یا حتی ضایعه زگیل‌مانند باشد. در مراحل پیشرفته‌تر ممکن است خارش، خونریزی یا درد نیز ایجاد شود.
لکه زبر و پوسته‌پوسته
یکی از ظاهرهای SCC، لکه قرمز، قهوه‌ای یا تیره با سطح زبر و پوسته‌دار است. این ناحیه ممکن است دلمه ببندد یا گاهی خونریزی کند.
در پوست روشن، SCC بیشتر در قسمت‌هایی مانند صورت، گوش، گردن، لب و پشت دست‌ها که در معرض نور خورشید قرار دارند مشاهده می‌شود. در پوست‌های تیره‌تر، SCC می‌تواند در قسمت‌هایی ایجاد شود که تماس زیادی با نور خورشید ندارند.
برجستگی سفت و گنبدی
SCC می‌تواند به شکل یک توده یا برجستگی سفت و نسبتاً گنبدی نیز ظاهر شود. گاهی مرکز ضایعه پایین‌تر یا فرورفته‌تر از قسمت‌های اطراف است.
ظاهر توده‌ای SCC ممکن است در نگاه اول با ضایعات خوش‌خیم اشتباه شود؛ بنابراین ویژگی‌هایی مانند رشد، تغییر و ماندگاری ضایعه اهمیت بیشتری از شکل منفرد آن دارند.
زخم ماندگار یا خونریزی‌کننده
SCC ممکن است به شکل زخم بازی ظاهر شود که ترشح یا دلمه دارد و خوب نمی‌شود. در برخی موارد زخم ظاهراً ترمیم شده اما دوباره در همان محل ایجاد می‌شود. زخم یا ضایعه‌ای که هفته‌ها باقی می‌ماند، مرتب خونریزی می‌کند یا به‌طور مداوم دلمه می‌بندد باید بررسی شود.
ضایعه شبیه زگیل
یکی دیگر از ظاهرهای احتمالی SCC، رشد زگیل‌مانند پوست است. این موضوع نشان می‌دهد که نمی‌توان هر ضایعه زبر و برجسته‌ای را صرفاً بر اساس ظاهر «زگیل» تشخیص داد.
انجمن سرطان آمریکا، رشدهای زگیل‌مانند را در کنار لکه‌های زبر و پوسته‌دار، توده‌های برجسته و زخم‌های بهبودنیابنده در فهرست ظاهرهای احتمالی SCC قرار می‌دهد.
سرطان پوست در قسمت‌های مختلف بدن چه شکلی است؟
محل ایجاد ضایعه می‌تواند سرنخ بالینی ایجاد کند، اما محل ضایعه به‌تنهایی تعیین نمی‌کند که یک لکه یا برجستگی سرطانی است یا خیر. سرطان پوست می‌تواند هم در قسمت‌های در معرض آفتاب و هم در نواحی پوشیده بدن ایجاد شود.
سرطان پوست صورت و بینی
صورت و بینی به دلیل تماس مکرر با اشعه فرابنفش از محل‌های مهم بروز سرطان‌های پوستی، به‌ویژه BCC و SCC هستند. ضایعه ممکن است به شکل برجستگی براق، لکه زبر، زخم کوچک یا ناحیه‌ای باشد که مرتب خونریزی و دلمه ایجاد می‌کند. BCC به‌طور شایع در سر و گردن ایجاد می‌شود و بینی نیز یکی از محل‌های شناخته‌شده آن است.
وجود یک «جوش» روی بینی که برای مدت طولانی باقی مانده یا بارها خونریزی می‌کند، دلیل مناسبی برای ارزیابی پزشکی است.
سرطان پوست سر و گوش
پوست سر، به‌ویژه در افراد دارای موهای کم‌پشت، و قسمت خارجی گوش می‌توانند در معرض تجمعی نور خورشید قرار بگیرند. ضایعات این مناطق ممکن است زیر مو یا در چین‌های گوش پنهان شوند؛ بنابراین هنگام بررسی پوست، باید پوست سر و پشت و اطراف گوش‌ها نیز مشاهده شوند. توصیه می‌شود هنگام خودآزمایی، موها کنار زده شوند تا پوست سر نیز قابل مشاهده باشد.
سرطان پوست دست و پا
پشت دست‌ها از نواحی شایع‌تر SCC در پوست‌های روشن است، اما سرطان پوست محدود به قسمت‌های آفتاب‌خورده دست و پا نیست. هنگام بررسی پوست باید کف دست‌ها، بین انگشتان، اطراف ناخن‌ها و تمام سطح پا نیز بررسی شوند.
سرطان پوست کف پا
ضایعات سرطانی می‌توانند در کف پا نیز ایجاد شوند. این مسئله به‌ویژه از نظر تشخیص ملانوما اهمیت دارد، زیرا بعضی ملانوماها در مناطقی ظاهر می‌شوند که تماس مستقیم و زیادی با نور خورشید ندارند.
یک لکه جدید، تغییر رنگ غیرمعمول، ضایعه در حال رشد یا زخمی که در کف پا بهبود پیدا نمی‌کند، نباید صرفاً به فشار کفش یا پینه نسبت داده شود. پزشکان نیز بررسی منظم کف پا و فضای بین انگشتان را در خودآزمایی پوست توصیه می‌کنند.
سرطان پوست زیر ناخن
ملانوما می‌تواند زیر یا اطراف ناخن نیز ایجاد شود. یکی از الگوهای قابل توجه، نوار جدید قهوه‌ای یا سیاه در امتداد ناخن است، اما تغییرات ناخن علل غیرسرطانی متعددی نیز دارند.
به همین دلیل، یک خط تیره زیر ناخن را نمی‌توان تنها بر اساس عکس یا رنگ آن ملانوما دانست. تغییر جدید یا پیشرونده ناخن، به‌ویژه اگر بدون سابقه مشخص ضربه ایجاد شده باشد، نیاز به ارزیابی متخصص پوست دارد.
تفاوت سرطان پوست با خال، جوش و لکه‌های معمولی چیست؟
مهم‌ترین تفاوت عملی این نیست که ضایعه دقیقاً چه رنگ یا شکلی دارد، بلکه باید به رفتار آن در طول زمان توجه کرد. ضایعه جدید، در حال رشد یا تغییر، زخمی که ترمیم نمی‌شود و لکهای که با سایر ضایعات بدن متفاوت است اهمیت بیشتری دارد.
تفاوت خال معمولی با خال سرطانی
خال معمولی اغلب برای مدت طولانی نسبتاً ثابت باقی می‌ماند؛ در حالی که ضایعه مشکوک به ملانوما ممکن است در اندازه، شکل، رنگ یا سطح خود تغییر کند.
عدم تقارن، حاشیه نامنظم، چندرنگ بودن و به‌خصوص Evolving یا تغییر در طول زمان از علائم هشداردهنده‌اند. بااین‌حال، وجود این ویژگی‌ها تشخیص قطعی سرطان نیست و نبود آنها نیز تمام ملانوماها را رد نمی‌کند.
تفاوت جوش با ضایعه مشکوک پوستی
جوش معمولاً چرخه‌ای مشخص دارد: ایجاد می‌شود، ممکن است ملتهب یا چرکی شود و سپس فروکش کند. در مقابل، ضایعه مشکوک ممکن است برای هفته‌ها باقی بماند، به‌آرامی بزرگ شود، مرتب خونریزی کند یا بعد از بهبود ظاهری دوباره برگردد.
BCC حتی ممکن است در ابتدا شبیه یک برجستگی کوچک و براق باشد. بنابراین ضایعه‌ای که ماه‌ها با عنوان «جوش» باقی مانده است باید دوباره ارزیابی شود.
تفاوت لک پوستی با ضایعات سرطانی
لکهای پوستی خوش‌خیم انواع زیادی دارند و صرفاً قهوه‌ای یا تیره بودن یک لکه نشانه سرطان نیست. ویژگی مهم‌تر، ایجاد یک لکه جدید و غیرمعمول یا تغییر یک لکه قدیمی است. تغییر شکل، حاشیه یا رنگ، رشد و متفاوت بودن آن با سایر لکه‌های بدن از دلایلی هستند که ارزیابی پزشکی را ضروری‌تر می‌کنند.
چه زمانی یک زخم پوستی مشکوک است؟
زخم پوستی زمانی توجه بیشتری می‌خواهد که:
- طی چند هفته بهبود پیدا نکند.
- بدون علت مشخص ایجاد شده باشد.
- بعد از بهبود دوباره باز شود.
- مرتباً دلمه ببندد یا ترشح داشته باشد.
- خودبه‌خود یا با تماس کم خونریزی کند.
- در حال بزرگ شدن یا تغییر باشد.
زخم بهبودنیابنده یکی از علائم شناخته‌شده BCC و SCC است، اما تشخیص علت آن نیاز به معاینه دارد.
چه تغییراتی در پوست را باید جدی بگیریم؟
یک ضایعه پوستی لزوماً به دلیل داشتن یکی از علائم زیر سرطانی نیست؛ اما این تغییرات دلایل مناسبی برای بررسی دقیق‌تر هستند:
- ضایعه جدید و غیرمعمول: لکه، خال یا برجستگی‌ای که قبلاً وجود نداشته است.
- تغییر اندازه: بزرگ شدن تدریجی یا رشد محسوس ضایعه.
- تغییر شکل: ایجاد عدم تقارن یا تغییر فرم قبلی.
- تغییر رنگ: ایجاد رنگ جدید یا چندرنگ شدن.
- حاشیه نامنظم: به‌خصوص در ضایعات پیگمانته.
- خونریزی: به‌ویژه خونریزی مکرر یا بدون آسیب مشخص.
- زخم ماندگار: زخمی که خوب نمی‌شود یا بعد از بهبود دوباره ایجاد می‌شود.
- خارش، حساسیت یا درد جدید: به‌خصوص اگر پایدار باشد.
- متفاوت بودن از سایر خال‌ها: ضایعه‌ای که با الگوی بقیه خال‌های بدن فرق دارد.
- تغییر سریع در طول زمان: هر تغییر قابل توجه در ظاهر یا رفتار ضایعه.
منابع علمی به‌طور مشخص توصیه می‌کنند ضایعه‌ای که با سایر لکه‌ها متفاوت است یا تغییر می‌کند، می‌خارد یا خونریزی دارد توسط متخصص پوست بررسی شود.
شما می‌توانید برای شناخت انواع خال های بدن به مطلب همه چیز درباره‌ی خال‌های پوستی مراجعه کنید.
سرطان پوست چگونه تشخیص داده می‌شود؟
عکس‌های اینترنتی و چک‌لیست‌های علائم برای شناخت نشانه‌های هشدار مفیدند، اما برای تشخیص سرطان پوست کافی نیستند. تشخیص از ارزیابی پزشکی شروع می‌شود و در صورت مشکوک بودن ضایعه ممکن است به نمونه‌برداری برسد.
معاینه پوست توسط پزشک
پزشک ابتدا ظاهر ضایعه را از نظر اندازه، شکل، رنگ، حاشیه، سطح، خونریزی و سایر ویژگی‌ها بررسی می‌کند. سابقه تغییر ضایعه نیز اهمیت دارد؛ بنابراین دانستن اینکه لکه از چه زمانی ایجاد شده و چگونه تغییر کرده است مفید است. ممکن است سایر قسمت‌های پوست نیز برای یافتن ضایعات غیرمعمول بررسی شوند.
بررسی ضایعه با درماتوسکوپ
متخصص پوست ممکن است برای بررسی دقیق‌تر از درماتوسکوپ (Dermatoscope) استفاده کند. این وسیله امکان مشاهده ساختارها و الگوهای سطحی و زیرسطحی ضایعه را با بزرگ‌نمایی و نور مناسب فراهم می‌کند.
درموسکوپی می‌تواند اطلاعات بیشتری نسبت به نگاه با چشم غیرمسلح ارائه دهد، اما در ضایعه‌ای که احتمال سرطان درباره آن مطرح است، تشخیص قطعی همچنان ممکن است به بررسی بافت نیاز داشته باشد.
نمونه‌برداری یا بیوپسی
اگر متخصص پوست به یک ضایعه مشکوک شود، ممکن است Skin Biopsy یا بیوپسی پوست انجام دهد. بخشی یا تمام ضایعه برداشته و برای بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه ارسال می‌شود.
مشاهده نمونه زیر میکروسکوپ راهی است که می‌تواند مشخص کند آیا سرطان پوست وجود دارد یا خیر. بنابراین عکس، اپلیکیشن، هوش مصنوعی یا مقایسه ظاهری نمی‌تواند جای بیوپسی لازم را بگیرد.
آیا سرطان پوست با لیزر درمان می‌شود؟
لیزر درمان استاندارد همه انواع سرطان پوست نیست. نوع سرطان، عمق و اندازه ضایعه، محل آن و عوامل مربوط به بیمار تعیین می‌کنند چه درمانی مناسب است.
NCI روش‌هایی مانند جراحی، جراحی Mohs، کورتاژ و الکترودسیکیشن و کرایوسرجری را در درمان BCC و SCC مطرح می‌کند. لیزر در بعضی شرایط خاص کاربرد داشته، اما به‌ویژه برای BCC به‌ندرت استفاده می‌شود.
لیزر برای چه ضایعات پوستی کاربرد دارد؟
دستگاه‌های لیزرهای پزشکی کاربردهای متعددی در پوست دارند، اما کاربرد هر دستگاه به طول موج، هدف بافتی و اندیکاسیون آن بستگی دارد. برای مثال، NCI لیزر را یکی از روش‌هایی می‌داند که می‌تواند برای درمان Actinic Keratosis یا کراتوز اکتینیک به کار رود؛ ضایعه‌ای پیش‌سرطانی که برخی موارد آن می‌توانند در طول زمان به SCC تبدیل شوند.
بنابراین وجود کاربرد پزشکی برای یک تکنولوژی لیزر به معنای مناسب بودن آن برای تمام ضایعات مشکوک یا سرطان‌های پوستی نیست.
لیزر یکی از روش‌های پرکاربرد در حوزه جوانسازی پوست است که با تحریک فرآیندهای ترمیمی پوست، به بهبود برخی مشکلات ظاهری مانند کاهش شلی پوست، بهبود بافت، کاهش لک‌ها و اصلاح برخی ناهماهنگی‌های پوستی کمک می‌کند. انتخاب نوع لیزر مناسب باید بر اساس نوع پوست، مشکل مورد نظر و نظر پزشک متخصص انجام شود تا نتیجه درمانی ایمن و مؤثر باشد.
آیا BCC با لیزر درمان می‌شود؟
در شرایط خاص، لیزر در درمان BCC بررسی و استفاده شده است؛ اما روش روتین و استاندارد برای همه BCCها محسوب نمی‌شود.
لیزر در میان گزینه‌های احتمالی BCC موضعی قرار دارد، اما این روش به‌ندرت برای BCC استفاده می‌شود. در مورد لیزر CO2 نیز NCI اشاره می‌کند استفاده بسیار محدود است، کنترل حاشیه تومور دشوار است و کارآزمایی تصادفی مقایسه‌ای با سایر روش‌ها وجود ندارد.
چرا تشخیص ضایعه باید قبل از هر درمان لیزری انجام شود؟
وقتی ماهیت یک ضایعه مشخص نیست، اولویت باید تشخیص باشد، نه حذف ظاهری آن. برداشتن یا تغییر دادن یک ضایعه مشکوک بدون ارزیابی مناسب می‌تواند بافت و ظاهر آن را تغییر دهد و روند تشخیص بعدی را پیچیده کند. اگر پزشک احتمال سرطان پوست را مطرح کند، ممکن است به بیوپسی و بررسی بافت‌شناسی نیاز باشد.
این تفکیک برای مراکزی که از تجهیزات زیبایی استفاده می‌کنند نیز مهم است. دستگاه‌های لیزر پزشکی و زیبایی که شرکت‌هایی مانند آریا لیزر پاسارگاد عرضه یا رنت می‌کنند باید مطابق اندیکاسیون دستگاه و پس از ارزیابی صحیح ضایعه استفاده شوند؛ نه برای حذف تجربی هر لک، خال یا برجستگی ناشناخته.
آیا لیزر زیبایی روی خال یا ضایعه مشکوک مجاز است؟
یک خال، لکه یا برجستگی ناشناخته که جدید، در حال تغییر، نامتقارن، چندرنگ، خونریزی‌دهنده یا بهبودنیابنده است، نباید صرفاً به‌عنوان یک مشکل زیبایی در نظر گرفته شود. مسیر منطقی چنین ضایعه‌ای این است:
ضایعه ناشناخته یا مشکوک → معاینه متخصص پوست → در صورت نیاز درموسکوپی و/یا بیوپسی → مشخص شدن تشخیص → انتخاب درمان مناسب
این موضوع به‌ویژه پیش از اقداماتی که ظاهر یا بافت ضایعه را تغییر می‌دهند اهمیت دارد. اگر بیوپسی لازم باشد، نمونه بافتی برای تشخیص قطعی زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود.
بنابراین در کلینیک‌های مجهز به دستگاه‌های لیزر زیبایی، غربالگری ضایعات مشکوک قبل از انجام پروسیجر بخشی مهم از انتخاب صحیح بیمار است. تکنولوژی لیزر جای تشخیص متخصص پوست را نمی‌گیرد.
چگونه پوست خود را برای علائم سرطان بررسی کنیم؟
خودآزمایی پوست با هدف تشخیص سرطان در خانه انجام نمی‌شود؛ هدف این است که تغییرات جدید یا غیرمعمول زودتر دیده شوند.بنابراین پوست به‌طور منظم بررسی شود و برای نقاطی که دیدن آنها دشوار است از آینه دستی کمک گرفته شود.
بررسی خال‌های قدیمی
هنگام بررسی خال‌های قدیمی، بیش از اینکه بخواهید درباره سرطانی یا خوش‌خیم بودن آنها تصمیم بگیرید، به تغییر نسبت به گذشته توجه کنید. تغییر اندازه، شکل، حاشیه، رنگ یا سطح خال و ایجاد علائمی مانند خونریزی یا خارش جدید ارزش پیگیری دارند.
توجه به ضایعات جدید
فقط خال‌های قدیمی را بررسی نکنید. لکه، برجستگی یا زخمی که قبلاً وجود نداشته است نیز اهمیت دارد. به‌خصوص به ضایعه جدیدی توجه کنید که رشد می‌کند، با سایر خال‌ها و لکه‌های بدن متفاوت است یا طی زمان از بین نمی‌رود.
بررسی نقاطی که کمتر در معرض دید هستند
بررسی پوست باید فقط به صورت و دست‌ها محدود نشود. AAD توصیه می‌کند قسمت‌های کمتر دیده‌شده نیز بررسی شوند، از جمله:
- پوست سر و پشت گوش
- پشت گردن
- زیر بغل و پشت بازوها
- کف دست‌ها
- پشت بدن و باسن
- پشت پاها
- کف پا
- بین انگشتان پا
- ناخن‌های دست و پا
برای پوست سر و پشت بدن می‌توان از آینه دستی یا کمک فرد دیگری استفاده کرد.
ثبت تغییرات خال‌ها در طول زمان
ثبت عکس می‌تواند به مقایسه یک ضایعه در طول زمان کمک کند. بهتر است عکس‌ها در شرایط نوری مشابه و از زاویه و فاصله تقریباً یکسان گرفته شوند تا تغییر اندازه، شکل یا رنگ راحت‌تر قابل مشاهده باشد.
این تصاویر برای ثبت تغییرات هستند، نه تشخیص سرطان. اگر ضایعه‌ای تغییر می‌کند، بررسی متخصص پوست باید جایگزین ادامه دادن صرفِ عکاسی و انتظار شود.
چه زمانی برای یک خال یا ضایعه پوستی به پزشک مراجعه کنیم؟
برای بررسی یک ضایعه منتظر ظاهر شدن تمام علائم کلاسیک سرطان پوست نباشید. مراجعه به متخصص پوست زمانی اهمیت بیشتری دارد که ضایعه:
- جدید و غیرمعمول باشد؛
- در حال رشد یا تغییر باشد؛
- با سایر خال‌های بدن متفاوت باشد؛
- رنگ، شکل یا حاشیه آن تغییر کند؛
- مرتباً خونریزی یا دلمه ایجاد کند؛
- زخمی باشد که خوب نمی‌شود یا دوباره برمی‌گردد؛
- دچار خارش، حساسیت یا درد جدید و مداوم شده باشد.
انجمن سرطان آمریکا نیز توصیه می‌کند لکه‌های جدید یا ضایعاتی که از نظر اندازه، شکل یا رنگ تغییر می‌کنند و زخم‌های بهبودنیابنده توسط پزشک بررسی شوند.
سوالات متداول
اولین نشانه سرطان پوست چیست؟
یک علامت واحد برای همه سرطان‌های پوست وجود ندارد. اولین نشانه می‌تواند ضایعه جدید، لکه در حال تغییر، برجستگی غیرمعمول یا زخمی باشد که خوب نمی‌شود. نوع سرطان و محل آن روی ظاهر اولیه تأثیر دارند.
سرطان پوست در ابتدا چه شکلی است؟
در مراحل اولیه ممکن است بسیار ساده به نظر برسد؛ برای مثال لکهای کوچک و زبر، برجستگی براق، تغییر ظریف یک خال یا زخم کوچک و ماندگار. به همین دلیل تغییر در طول زمان اهمیت زیادی دارد.
خال سرطانی چه رنگی است؟
رنگ مشخصی ندارد. ملانوما می‌تواند قهوه‌ای، سیاه یا چندرنگ باشد و بعضی ملانوماها حتی قرمز، صورتی یا کم‌رنگ هستند. بنابراین نمی‌توان سرطان را فقط بر اساس رنگ خال تشخیص داد.
آیا هر خال سیاه می‌تواند سرطان پوست باشد؟
خیر. سیاه یا تیره بودن یک خال به‌تنهایی به معنای سرطان نیست. تغییر خال، عدم تقارن، حاشیه نامنظم، تنوع رنگ و متفاوت بودن آن با سایر خال‌ها اطلاعات مهم‌تری هستند.
آیا سرطان پوست شبیه جوش است؟
بله، بعضی ضایعات ممکن است در ابتدا شبیه جوش یا برجستگی کوچک دیده شوند. تفاوت مهم این است که ضایعه مشکوک ممکن است باقی بماند، رشد کند، خونریزی کند یا مرتباً دوباره ظاهر شود.
آیا سرطان پوست خارش دارد؟
گاهی. بعضی سرطان‌های پوست می‌توانند با خارش همراه باشند، اما بسیاری هیچ خارشی ندارند. بنابراین وجود یا نبود خارش به‌تنهایی سرطان پوست را تأیید یا رد نمی‌کند.
آیا سرطان پوست درد دارد؟
ممکن است، اما الزاماً دردناک نیست. BCC و SCC در مراحل اولیه می‌توانند بدون درد باشند. SCCهای بزرگ‌تر ممکن است با درد همراه شوند و در BCC نیز درد یا حساسیت در برخی افراد گزارش شده است.
آیا سرطان پوست خونریزی می‌کند؟
بله، برخی سرطان‌های پوست ممکن است خونریزی کنند، به‌خصوص ضایعاتی که زخم شده‌اند یا با تماس مختصر تحریک می‌شوند. خونریزی مکرر بدون علت مشخص یکی از تغییراتی است که نیاز به بررسی دارد.
آیا زخم خوب‌نشدنی می‌تواند نشانه سرطان پوست باشد؟
بله. زخمی که طی چند هفته خوب نمی‌شود یا بهبود پیدا می‌کند و دوباره برمی‌گردد از علائم احتمالی BCC و SCC است. البته بیماری‌های غیرسرطانی نیز می‌توانند باعث زخم مزمن شوند؛ بنابراین این علامت نیازمند تشخیص پزشکی است.
آیا سرطان پوست زیر ناخن ایجاد می‌شود؟
بله. ملانوما می‌تواند زیر یا اطراف ناخن ایجاد شود و گاهی به شکل نوار قهوه‌ای یا سیاه ظاهر می‌شود. بااین‌حال، خطوط تیره ناخن علل خوش‌خیم متعددی نیز دارند و از روی ظاهر به‌تنهایی نمی‌توان تشخیص داد.
آیا سرطان پوست با لیزر درمان می‌شود؟
لیزر درمان استاندارد همه سرطان‌های پوست نیست. پزشکان لیزر را برای BCC موضعی در میان گزینه‌های ممکن ذکر می‌کنند، اما استفاده از آن برای BCC را نادر می‌داند. روش درمان باید بر اساس نوع سرطان، محل و ویژگی‌های ضایعه توسط پزشک انتخاب شود.
